9.10.08

Triclosan: Ένας καινούργιος κίνδυνος για την υγεία

Ο κατάλογος των ουσιών που χρησιμοποιούνται για χρόνια από τον άνθρωπο αλλά συνιστούν κίνδυνο για την υγεία του, συνεχώς αυξάνεται.
ΤΗΣ ΜΑΡΙΝΑΣ ΒΑΡΝΑΒΑ - ΜΑΡΤΙΝ, Χημικού Μηχανικού

Πρόσφατα, μια άλλη ουσία, το triclosan (χημική ονομασία 2,4,4-Trichloro-2-hydroxydiphenyl ether - άλλα ονόματα: Microban, Irgasan DP-300, Lexol 300, Ster-zac, Cloxifenolum, Βiofresh κ.ά.) παρουσιάστηκε ως επικίνδυνη για τον άνθρωπο μετά τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων της έρευνας που διεξήγαγε ο καταξιωμένος ερευνητής Peter Vikesland στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια. Η εν λόγω έρευνα απέδειξε ότι η αντιμικροβιακή ουσία triclosan, η οποία χρησιμοποιείται ως πρόσθετο σε σαπούνια οικιακής χρήσης, αντιδρά με το χλώριο του νερού παράγοντας σημαντικές ποσότητες χλωροφόρμιου, το οποίο θεωρείται πιθανή καρκινογόνα ουσία.



Το triclosan όμως δεν περιέχεται μόνο σε σαπούνια. Λόγω της αντιμικροβιακής και αντιμυκητιακής του δράσης, βρίσκεται σε μεγάλο αριθμό αγαθών όπως οδοντόκρεμες (λευκαντικές κυρίως - χρησιμοποιείται από το 1997), κρέμες εναντίον της ακμής, αποσμητικά, λοσιόν και κρεμοσάπουνα. Ιδιαίτερα για τις οδοντόκρεμες, η ανησυχία γίνεται εντονότερη από την ίδια τη διαφήμιση του προϊόντος η οποία ισχυρίζεται συνεχή δράση για 12 ώρες μετά τη χρήση, επομένως έκθεση στην ουσία για μεγάλο χρονικό διάστημα και όχι μόνο για τα 20 δευτερόλεπτα που διαρκεί το βούρτσισμα. Η ουσία αυτή έχει επίσης εισαχθεί σε μεγάλο αριθμό καταναλωτικών αγαθών, όπως πλακάκια κουζίνας, παιδικά παιχνίδια, σανίδες κοπής (για ψωμί, λαχανικά, κρέας), χερούλια οδοντόβουρτσας, μπανιέρες και αθλητικά ρούχα.

Η χρήση του triclosan πάει τριάντα χρόνια πίσω. Μια έρευνα που έγινε το 2000 από την ομάδα της Elli Perencevich, MD, έδειξε ότι 75% των υγρών σαπουνιών και σχεδόν τα 30% των σαπουνιών σε πλάκα (σύνολο 45% των σαπουνιών της αγοράς στις ΗΠΑ) περιείχαν κάποιο είδος αντιβακτηριδιακού παράγοντα (το σημαντικότερο από τα οποία ήταν το triclosan). Τα αντιμικροβιακά προϊόντα περιέχουν περίπου 275 ενεργά συστατικά, τα οποία βρίσκονται σε διάφορες μορφές: σπρέι, υγρά, πούδρες και αέρια.

Λόγω της γενικής ανησυχίας για τις πιθανές επιπτώσεις στον άνθρωπο από τη χρόνια χρήση αντιμικροβιακών ουσιών, ο Οργανισμός American Medical Association ζητούσε από το 2000 από την κρατική υπηρεσία US Food & Drug Administration να παρακολουθήσει στενά και να ρυθμίσει τη χρήση των ουσιών αυτών και κυρίως του triclosan. Εκείνο που θορύβησε περισσότερο τους επιστήμονες που διενήργησαν την έρευνα είναι το γεγονός ότι η χλωρίωση του triclosan και η μετατροπή του σε χλωροφόρμιο είναι δυνατό να γίνει κάτω από πολύ ήπιες συνθήκες. Οι επιστήμονες εξάλλου σημειώνουν πως επειδή το χλωροφόρμιο και άλλες πτητικές χλωριωμένες ενώσεις πιθανόν να περιέχονται ήδη στο νερό της βρύσης, η χρήση υγρού πιάτων με triclosan μπορεί να προσθέσει σημαντική ποσότητα επικίνδυνων πτητικών στην έκθεση του ανθρώπου τόσο μέσω της αναπνοής όσο και μέσω της δερματικής επαφής. Προτείνουν για το λόγο αυτόν τη χρήση γαντιών κατά τη διάρκεια του πλυσίματος των πιάτων. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι η παρουσία χλωροφόρμιου στο νερό έχει συνδεθεί με τον καρκίνο της κύστης στον άνθρωπο και τις αποβολές εμβρύων. Η ίδια έρευνα, βασιζόμενη σε παλιότερα ευρήματα άλλων ερευνητών, ισχυρίζεται ότι η αντίδραση του triclosan με το χλώριο στην παρουσία ηλιακού φωτός μπορεί να παραγάγει διοξίνες. Αυτό είναι μάλλον απίθανο να γίνει κατά τη διάρκεια του πλυσίματος των πιάτων. Οι διοξίνες όμως μπορούν να δημιουργηθούν σε μια χλωριωμένη πισίνα, αν για παράδειγμα κάποιος έχει χρησιμοποιήσει ένα μαλακτικό ή ένα σαπούνι με triclosan πριν μπει στην πισίνα. Αυτό θα μπορούσε να σχηματίσει διοξίνη στην επιφάνεια του δέρματος του η οποία στη συνέχεια απορροφάται από το δέρμα. Επιπλέον, το χλωριωμένο triclosan μπορεί να είναι μια επιπλέον πηγή διοξινών στο περιβάλλον εφόσον εισέρχεται στα συστήματα επεξεργασίας λυμάτων. Η παρουσία του triclosan έχει ήδη αποδειχθεί ότι επηρεάζει τους πληθυσμούς της άλγης σε υγρό περιβάλλον.

Αποδεικνύεται όλο και πιο συχνά ότι ο χημικός πόλεμος που γίνεται στο περιβάλλον και στον άνθρωπο είναι πολυμέτωπος. Οι εργαστηριακές μελέτες που γίνονται για την ασφάλεια των προϊόντων δεν αναδεικνύουν την επικινδυνότητά τους, γιατί δεν γίνονται σε πραγματικό περιβάλλον και στην παρουσία άλλων ουσιών. Η συνέργεια των διαφόρων παραγόντων είναι αυτή που συχνά προκαλεί τις ασθένειες και όχι ένας μεμονωμένος παράγοντας.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι πριν από ένα χρόνο, τον Απρίλιο του 2004, ολοκληρώθηκε μια έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού για τη Φύση (WWF), η οποία κατέδειξε ότι κοκτέιλ 41 επικίνδυνων τοξικών ουσιών ανιχνεύτηκε (κατά μέσον όρο) στο αίμα ευρωβουλευτών που συμμετείχαν στη σχετική έρευνα. Οι τοξικές αυτές ουσίες χρησιμοποιούνται σε καταναλωτικά αγαθά καθημερινής χρήσης και μπορούν να προκαλέσουν καρκινογενέσεις, τερατογενέσεις ή σοβαρές βλάβες σε όργανα ζωτικής σημασίας. H λήψη τους από τον οργανισμό μέσω της τροφικής αλυσίδας και της αναπνοής είναι σε μεγάλο βαθμό αναπόφευκτη, όμως είναι σημαντικό να είμαστε ενημερωμένοι και να αποφεύγουμε ό,τι είναι δυνατό να αποφευχθεί.

Πηγή: άρθρο από τη ΣΗΜΕΡΙΝΗ της Κύπρου, Κυριακή 24 Απριλίου 2005